Op TikTok en Instagram verschijnen ze dagelijks: video's van jonge mannen die hun kaaklijn scherper proberen te maken, hun huid optimaliseren of zichzelf filmen vanuit tien verschillende hoeken om te analyseren wat er "fout" is met hun gezicht. Het fenomeen heet looksmaxxing, en het groeit hard. NOS Nieuwsuur deed er onlangs een reportage over, en ook de Universiteit Leiden boog zich over de vraag wat dit met je zelfbeeld doet. De conclusies zijn niet geruststellend.
Wat is looksmaxxing precies?
Looksmaxxing betekent letterlijk je uiterlijk maximaliseren. De term ontstond in incel-forums, maar is inmiddels ver buiten die kringen terechtgekomen. Op sociale media delen tienduizenden mannen en jongens tips over hoe je er beter uit kunt zien: van skincare-routines en een gezonder dieet tot kaaktrainers en cosmetische ingrepen.
Je hebt twee varianten. "Soft maxxing" gaat over zaken als tanden bleken, je haar laten doen of een gezonde huid door goede voeding en slaap. "Hard maxxing" gaat veel verder: botox, fillers, kaakchirurgie of, in de meest extreme gevallen, botbreken of botverlenging. Dat laatste klinkt bizar, maar er zijn jongens die dat serieus overwegen.
Waarom groeit dit nu zo snel?
Sociale media versnellen het. Algoritmes zijn bijzonder goed in het aanbieden van content die jouw aandacht vasthoudt, en niets trekt de aandacht van een onzekere tiener zo goed als video's die beloven dat je met de juiste techniek een strakkere kaaklijn krijgt. Het begint met een video over skincare, dan volgt er eentje over jawline-oefeningen, en voor je het weet zit je diep in een wereld van "mog ratings" en "lookscore"-calculators.
De trend heeft ook een sociale component. Run clubs, fitness en zelfzorg zijn populairder dan ooit bij mannen. Dat is grotendeels positief. Maar ergens op die weg is bij een deel van de jonge mannen "beter voor jezelf zorgen" veranderd in "mezelf optimaliseren naar een extern ideaal". Dat verschil klinkt subtiel, maar maakt in de praktijk veel uit.
Wat werkt en wat is schadelijk?
Hier is de nuchtere conclusie: het leeuwendeel van wat als "soft maxxing" wordt verkocht, is gewoon gezond leven. Voldoende slapen, hydrateren, je huid reinigen, regelmatig bewegen, goed eten - dat doet wel iets voor je uiterlijk. Niet omdat je een "lookscore" nastreeft, maar omdat je lichaam dan functioneert zoals het hoort.
Maar zodra het richting kaaktrainers, mewing-obsessies en fillers gaat, wordt het een ander verhaal. Kaaktrainers kunnen bij overmatig gebruik kaakontstekingen veroorzaken. Fillers bij tieners zijn in Nederland aan strikte regels gebonden: artsen mogen fillers niet toepassen bij minderjarigen, en ook bij jongvolwassenen geldt een bedenktijdverplichting. En de extreme varianten - zoals je eigen gezicht slaan om jukbeenderen te "stimuleren" - leveren alleen maar blessures op.
Wil je serieus aan je huid werken? Lees dan ook ons artikel over waarom huidverzorging voor mannen helemaal niet soft is. De basis is eenvoudiger dan looksmaxxing-communities je doen geloven.
Het probleem met je zelfbeeld
Hier zit de eigenlijke risicofactor. Onderzoekers van de Universiteit Leiden stellen dat looksmaxxing bij veel jongens een tegengesteld effect heeft. De gedachte is: als ik er beter uitzie, voel ik me zelfverzekerder. In de praktijk draait het uit op een steeds fijnmaziger filter waaraan je jezelf meet. Je lost een "fout" op, en er dienen zich drie nieuwe aan.
Psychologen noemen dit een variant van het spotlighteffect: je gaat jezelf steeds kritischer bekijken, juist omdat je zo gefocust bent op het verbeteren. Dit sluit aan bij wat we weten over lichaamsbeeldproblemen bij mannen - een onderwerp dat lang onderbelicht is geweest. Mannen zijn prima in staat om lichaamsontevredenheid te ontwikkelen; ze praten er alleen minder over. Dat maakt het probleem moeilijker te herkennen.
Meer over hoe de moderne man naar zichzelf kijkt, lees je in dit artikel over waarom de moderne man verder kijkt dan zijn spieren.
Wat je er als man van kunt meenemen
De trend hoef je niet in zijn geheel af te schrijven. Er zitten zinnige elementen in. Een goede skincare-routine op je vijfentwintigste heeft over twintig jaar merkbaar effect. Voldoende slapen is bewezen effectief voor je huid, je gewicht en je humeur. Regelmatig bewegen doet meer voor je uitstraling dan welke jawline-oefening dan ook.
Maar wees eerlijk met jezelf over waarom je iets doet. Doe je aan skincare omdat het je goed voelt, of omdat een algoritme je heeft overtuigd dat je jukbeenderen "incorrecte ratioscores" hebben? Het eerste is gezond. Het tweede is een weg die nergens naartoe leidt.
Een goede nachtrust is trouwens ook een van de meest onderschatte gezondheidstools die er zijn. De voordelen van een goede nachtrust gaan verder dan je denkt - voor je huid, je hormonen en je algehele uitstraling.
Wat dit zegt over hoe we nu naar mannelijkheid kijken
Dat looksmaxxing zo groot is geworden, zegt iets over hoe jonge mannen nu naar zichzelf kijken. De druk om er goed uit te zien is niet meer voorbehouden aan vrouwen - dat was het nooit, maar het is nu meer zichtbaar dan ooit. Het verschil is dat vrouwen al decennia een maatschappelijk debat voeren over onrealistische schoonheidsidealen. Dat debat bij mannen staat nog in de kinderschoenen.
Misschien is de meest waardevolle investering die je kunt doen, niet gericht op je kaaklijn of je huidskleur, maar op het ontwikkelen van een zelfvertrouwen dat niet afhankelijk is van een lookscore. Dat klinkt minder aantrekkelijk dan een jawline-routine, maar het effect is een stuk duurzamer.