Je kent de verhalen over testosteron wel: het bepaalt hoe snel je spieren groeien, hoe fel je libido is en hoe fris je je voelt. Minder bekend is dat een te laag niveau ook samenhangt met iets veel ernstigers. Onderzoekers van de University of Western Australia publiceerden in 2026 in het tijdschrift The Lancet Healthy Longevity een studie onder ruim 26.000 mannen, en die laat een duidelijk verband zien tussen lage testosteronwaarden en een hogere kans om later aan kanker te overlijden.
Wat de onderzoekers precies vonden
De studie heet de Androgens In Men Study, kortweg AIMS, en combineert data uit elf langlopende onderzoeken in Australië, de Verenigde Staten en Europa. Hoogleraar Bu Yeap van de University of Western Australia leidt het project. Zijn team vergeleek mannen met de laagste testosteronwaarden (het onderste vijfde deel van de groep) met mannen in het hoogste vijfde deel. Resultaat: de mannen met de laagste waarden hadden een 18 procent hogere kans om later aan kanker te overlijden, ook na correctie voor leeftijd en andere gezondheidsfactoren.
Opvallend is dat dit verband niet gold voor prostaatkanker specifiek. Daarvoor bleek niet testosteron zelf de risicofactor, maar een laag SHBG (sex hormone-binding globulin) en een laag luteïniserend hormoon. Testosteron hangt dus samen met kankersterfte in het algemeen, niet in de eerste plaats met de kankersoort waar mannen het vaakst aan denken.
Vanaf welk niveau het risico begint te stijgen
Bij jonge, gezonde mannen ligt testosteron doorgaans tussen 10 en 30 nmol/L, bij oudere mannen ligt dat gemiddeld lager. Yeap trekt een concrete grens: "We saw that when baseline testosterone was below 8.6 nmol/L, subsequent cancer risk started increasing." Onder die 8,6 nmol/L begint het risico dus merkbaar toe te nemen. Dat is een getal waar je weinig aan hebt zonder bloedtest, maar het verklaart waarom artsen tegenwoordig vaker vragen naar vermoeidheid, verminderd libido en spierverlies bij mannen boven de 50. Dat zijn precies de klachten die bij een te laag niveau horen.
Belangrijk om te beseffen: dit is een verband, geen bewijs dat laag testosteron zelf kanker veroorzaakt. Het kan ook zijn dat onderliggende ziekte of een slechtere algemene gezondheid het testosteron al laat dalen voordat kanker zich openbaart. Toch is de omvang van de studie, 26.000 mannen uit elf cohorten, groot genoeg om het verband serieus te nemen.
Waarom dit niet alleen een probleem voor oudere mannen is
Testosteron daalt geleidelijk vanaf je dertigste, maar chronische slaaptekort, overgewicht en te weinig beweging versnellen die daling flink. Je hebt dus zelf meer invloed op je niveau dan je misschien denkt. Wil je weten hoe je dat zonder TRT of pillen aanpakt, dan vind je concrete stappen in ons artikel over testosteron op peil houden zonder TRT. Kracht en conditie opbouwen helpt daarbij dubbel: het houdt niet alleen je hormoonhuishouding gezonder, het is zelf ook een signaal van hoe lang je waarschijnlijk leeft. Uit ander onderzoek blijkt je handgreepkracht een opvallend sterke voorspeller van je levensverwachting.
Ook iets simpels als vaker naar de sauna gaan lijkt bij te dragen aan een betere algemene gezondheid op de lange termijn. Dat verband is het sterkst onderzocht bij hart- en vaatziekten, maar het past in hetzelfde plaatje: leefstijl die je hart beschermt, beschermt vaak ook de rest van je lijf. Lees meer over hoe regelmatig saunabezoek je hart beschermt als je dat wil toevoegen aan je routine.
Wat je hiermee kunt doen
Een bloedtest is de enige manier om te weten waar jij staat, niet een gevoel van vermoeidheid of een online checklist. Vraag je huisarts om je testosteron te laten meten als je boven de 40 bent en merkt dat je herstel, libido of energie structureel achteruitgaan. Dat is geen paniekvoetbal, het is gewoon een extra waarde naast je bloeddruk en cholesterol die je voortaan kunt laten meenemen.
Daarnaast helpt het om de bekende basis op orde te houden: voldoende slaap, kracht- en duurtraining combineren, en een gezond lichaamsgewicht. Niets daarvan garandeert dat je kanker voorkomt, dat claimt de studie ook niet. Maar het houdt je testosteron weg van die grens van 8,6 nmol/L waar het risico volgens Yeap en zijn team begint te stijgen, en dat is een concreet doel waar je vandaag al mee kunt beginnen.
Drie dingen wegen daarin het zwaarst. Slaaptekort is de snelste manier om je niveau te laten zakken: structureel onder de zes uur slapen kan je testosteron binnen een paar weken merkbaar verlagen. Buikvet werkt hormonaal tegen je, omdat vetweefsel testosteron omzet in oestrogeen, dus afvallen rond je middel levert vaak meer op dan een extra supplement. En krachttraining met zware, samengestelde oefeningen zoals squats en deadlifts stimuleert je lichaam om meer aan te maken dan losse isolatieoefeningen. Geen van die drie is nieuw of spannend, maar ze zijn wel de factoren waarover je zelf, zonder dokter of recept, het meeste controle hebt.
Laat je waarden checken voordat klachten dat voor je doen
De meeste mannen laten pas bloed prikken als er al iets mis voelt: aanhoudende vermoeidheid, geen puf meer in de sportschool, een libido dat verdwenen is. Deze studie geeft een reden om dat eerder te doen, als onderdeel van een gewone check-up in plaats van een crisisgesprek. Je hoeft er niet wakker van te liggen, maar een getal erbij vragen aan je huisarts kost je niets en kan je op tijd laten bijsturen voordat het probleem groter wordt dan een paar aanpassingen in je leefstijl kunnen oplossen.